Kritische belichting Indië onderzoek toont belang antropologie aan.

Op 17 april 2019 publiceerde de Groene Amsterdammer het artikel 'Heeft een gedicht niet ook gewicht?', geschreven door Niels Mathijssen. Een reflectie op het op dat moment lopende onderzoek naar het Nederlandse handelen tussen 1945 en 1950. Mathijssen zet helder uiteen waarom historici hun twijfels hebben bij dit onderzoek. Het artikel is een pleidooi oor verdieping in de ander.

Het artikel gaat dieper in op de aanleiding, de opdrachtformulering en de uitvoering van het onderzoek dat gericht is op het Nederlandse militaire optreden in de periode 1945 - 1950 in Indonesië. Deze uiteenzetting toont aan dat op alle fronten weinig is nagedacht over culturele verschillen binnen Nederland en Indonesië. Zowel op het gebied van archivering, het vinden van bronnen, het gebruik van bronnen als in de haalbaarheid van het vinden van antwoorden op de onderzoeksvragen. Bovenal heeft de Nederlandse overheid en de uitvoerende onderzoeksleiding weinig oog voor de andere kant van het verhaal en andere zienswijzen.

Voor ons geeft dit artikel inzicht in een schoolvoorbeeld waarin betrokken partijen zich niet verdiepen in de ander. En in dit geval wijst Mathijssen heel gericht op de aanwezige misvattingen die daardoor zijn ontstaan, waaronder onbegrip voor het gebruik van specifieke bronnen, onderwaardering van tegengeluid, loskoppeling tussen de twee onderzoeksgroepen en onderkenning van resultaten van de andere groep. En misschien wel het meest cruciale deel, de Nederlandse zijde heeft geen oog gehad voor de gevoeligheden aan de Indonesische zijde. Hierdoor was vooraf niet bedacht dat de onderzoekers weinig tot geen toegang kregen tot archieven, het land en de mensen zelf. Juist de waarde van de Indonesische onderzoekers is in deze situatie erg hoog, terwijl dat in de praktijk wordt onderschat.

Onze conclusie: wat een korte introductie in de antropologie al niet had kunnen betekenen in de beginfase van dit onderzoek. Inzicht in een andere cultuur, bredere kijk op een specifiek vraagstuk en óók inzicht in onze eigen cultuur en aannames. Want dat is een belangrijk gegeven als je werkt in een veld met verschillende culturen: beide partijen hebben voor aannames en vooroordelen die een eerlijk oordeel in de weg kunnen staan.

Meer weten over de cursussen antropologie? klik hier >