Sinterklaas en zijn Pieten spreken enorm tot ieders verbeelding. Een goedheiligman die van alle kinderen houdt, ze ook nog eens cadeautjes geeft en een paar clownesk gedragende Pieten met zich meebrengt. Dit is te mooi om waar te zijn en juist daarom willen we er allemaal in geloven.

Sinterklaas staat symbool voor hoop en laat de mooiste kant van een mens zien. Een bijna onmenselijke kant zelfs, waarin de bereidheid om alle rijkdom tijd te delen gecombineerd is met oprechte interesse in alle kinderen en vergevingsgezindheid! Wij willen allemaal geloven dat dit bestaat! Maar waar draait het dan echt om bij dit feest, als we de gehele kleurdiscussie loslaten?

Sinterklaas en religieuze mythen
De mythe van Sinterklaas is door de vermenging van een aantal volksverhalen en gewoontes ontstaan, zoals wel vaker gebeurt. Een belangrijke basis voor het verhaal met een religieus tintje, is het verhaal van Sint Maarten, een militair op een wit paard, die zijn mantel (Rijkdom) deelt met een bedelaar die het koud heeft, zich uiteindelijk tot Christen bekeerd en bekend staat om zijn barmhartigheid. Dit verhaal is verder aangevuld met de mythen rondom de Heilige Nikolaas van Myra. Hij gaf drie ongehuwde dochters een bruidsschat door driemaal een bundeltje goud door het raam naar binnen te gooien, rechtstreeks in de schoenen voor de haard.

Ook de Noorse mythen over de dondergod Thor sloten perfect aan op de Sinterklaas vertellingen. Als je je niet gedraagt, wordt Thor boos en slaat hij met zijn hamer op de wolken en creëert hiermee donder en bliksem. Deze vrees voor een straf na ongewenst gedrag sloot perfect aan. Ook Sinterklaas wil lieve en brave kinderen zien, dan pas krijgen ze cadeautjes.

De Sinterklaasvertellingen kregen in het dagelijkse leven ook een extra betekenis. Aan het begin van de industriële revolutie (19e eeuw) was er veel armoede. Mensen woonden onder erbarmelijke omstandigheden in krotten. December was een koude maand en de arme stadbewoners hadden vaak honger. Om zichzelf en het gezin van voedsel te voorzien was het in de steden gebruikelijk om met een lantaarntje langs de huizen van de rijke mensen te gaan om voedsel te bedelen. Soms was de armoede zo groot, dat dochters werden verhuurd als prostitué om diensten te verlenen. Religieuze leiders konden dit niet aanzien en gooide stiekem zakjes geld (net als Sint Nikolaas) in de huizen van de arme gezinnen, zodat de eer van de dochters gespaard bleef. Op het platteland liepen de arme dorpsbewoners in groepjes naar de grote en rijke boerderijen en gingen daar om voedsel vragen, als ze dat niet kregen dan gingen ze vaak stelen.

Door het gebrek aan licht op stad, werden deze arme bewoners enkel als donkere schimmen gezien, vaak ook door het waaien van takken en bladeren. Tegenwoordig is alles goed verlicht in en buitenshuis. De zwarte Pieten van tegenwoordig verwijzen mede naar de geheimzinnige mysterieuze zwarte schimmen.

Gedaanteverwisselingen
Sinterklaas en zijn gevolg zoals wij die vandaag de dag kennen, hebben door de tijd heen verschillende gedaantewisselingen ondergaan. De eerste geschreven versie van het Sinterklaas verhaal is terug te traceren tot rond 1850, maar zonder zijn trouwe Piet. Pas aan het einde van de 19e eeuw verschijnen de eerste Pieten in verschillende kleuren in verhalen en afbeeldingen. Zo waren de Pieten in het begin wit en licht getint en hadden ze andere kleding aan dan vandaag de dag. Rond 1920 was vooral een roetpiet actief.

Om de Pieten wat meer mysterie te geven en ervoor te zorgen dat de kleine kinderen ze niet herkende als iemand uit de straat, is langzamerhand de kleding aangepast. De kleding kreeg een beetje het karakter van narrenkleding, de vroegere grappenmakkers die aan het hof verbonden waren. Uiteindelijk is de huidige kleding een mengelmoes geworden tussen het uniform van de soldaten van het Vaticaan en een nar.

Zo zijn de Pieten na de Tweede Wereldoorlog ook steeds zwarter geworden en kregen ze langzamerhand koloniale kenmerken, zoals dikke lippen en grote gouden oorringen. Dit alles is een bewijs dat culturele tradities zoals Sinterklaas fluctueren en onderhevig zijn aan de maatschappelijke tendensen.

In de jaren ‘60 van de vorige eeuw waren al de eerste Zwarte Pieten discussies, omdat een kleine groep het discriminerend vond, deze discussie bloeide langzamerhand dood en kwam in de jaren ‘80 weer terug. Vandaag de dag (2019) is het weer een en al discussie over de kleur van Piet en zelfs Sinterklaas.

Culturele tradities fluctueren, bloeien op en sterven soms uit. Zo vraagt de huidige kleur van Piet ook om een aanpassing om ons in de veelkleurige samenleving verbonden met elkaar te kunnen blijven voelen en de homogeniteit te benadrukken. De gezamenlijke bindende elementen van het Sinterklaasverhaal zitten niet in kleur of het karakter van Piet. De barmhartigheid voor hen die het minder hebben is de leidraad van deze dag.

Afbeeldingen:

Sinterklaas met een roetpiet in 1920

sinterklaas in 1920

Soldaat in het tenue van de Zwitserse Garde in Vaticaanstad

Soldaat van de Zwitserse garde in Vaticaanstad

Over de Samenlevingsacademie

Wij vinden het belangrijk dat we samenbouwen aan een betere wereld. Waar mensen gelukkiger met elkaar samenleven en samenwerken. Waar iedereen elkaar beter begrijpt, elkaar met respect behandelt en bouwt aan een constructieve samenleving. Dit proces begint met kennis, bewustwording en inzicht hoe wij denken, voelen, handelen en samenleven.

Dat doen wij door activiteiten te organiseren voor mensen die leven met, werken met of voor, of hulp bieden aan anderen, door hen meer handvatten te geven in de vorm van kennis, inzicht en vaardigheden op het gebied van mens, maatschappij en samenleving.

Contactinformatie

Samenlevingsacademie
Van Heemskercklaan 38, 3941 WG Doorn
0343-70 10 46
WhatsApp: Stel jouw vraag via WhatApp
info@samenlevingsacademie.nl
 
De Samenlevingsacademie is onderdeel van het KaperGerlings Instituut. Bank, KvK en BTW vallen onder het instituut:
Bank NL94.TRIO.0391.1719.92
BTW  NL856142049B01
KvK: 65512154

Abonneer op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte.
Je kunt je altijd weer afmelden.

KaperGerlings Instituut

De Samenlevingsacademie is onderdeel van het KaperGerlings Instituut voor kennis, groei en ontwikkeling. Het instituut is erop gericht om mensen samen te brengen die een fascinatie hebben voor de mensen en wereld om ons heen.

Social media

    Facebook
    Twitter @samenacademie
    LinkedIn
    Youtube